Адамдар өз ойын бір-біріне ауызша да, жазбаша да жеткізе алады. Осы үдерісте орфографияның атқаратын қызметі ерекше, өйткені ол тілдегі сөздерді дұрыс әрі бірізді жазу қағидаларын белгілейді. Орфографиялық нормаларды сақтау жазба тілдің түсініктілігін қамтамасыз етумен қатар, ойдың дәл, анық әрі жүйелі берілуіне мүмкіндік береді, қарым-қатынастың сапасын арттырады.
Тіл жүйелі әрі қоғамдық құбылыс болғандықтан, оны қолдануда баршаға ортақ жазу ережелерінің болуы заңды. Сөздердің біркелкі, қалыптасқан нормаға сай жазылуы – халықтың мәдени және рухани дамуының маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ал сауатты жазу жеке тұлғаның білім деңгейін ғана емес, тілге деген құрметін, жауапкершілігін және жалпы мәдениетін айқындайтын басты белгілердің бірі болып табылады.
Орфография тілдік бірліктердің тұрақтылығын сақтап, ұлттың жазба мәдениетін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Жазу нормаларының бірізділігі ақпарат алмасуды жеңілдетіп, қоғам мүшелерінің бір-бірін дұрыс түсінуіне ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, орфографиялық сауаттылық – тек тілдік дағды ғана емес, ол – мәдениеттіліктің, білімділіктің және зияткерлік дамудың маңызды көрсеткіші.
Әлемдегі жазу жүйелерінің басым көпшілігі ұзақ тарихи даму жолынан өткен. Мәселен, орыс жазуы бірнеше ғасырлық қалыптасу кезеңін бастан өткерсе, осы жазу дәстүріне негізделген қазақ әліпбиінің де өзіндік даму тарихы мен эволюциялық ерекшеліктері бар. Уақыт өте келе жазу жүйелері жетілдіріліп, нормалары тұрақтанғанымен, олардың ешқайсысында дыбыстық жүйе мен графикалық таңбалардың (әліпбидің) арасында толық әрі абсолютті сәйкестікке қол жеткізілген жоқ. Бұл – тілдің табиғи дамуымен, фонетикалық өзгерістерімен, тарихи ықпалдармен және әлеуметтік факторлармен тығыз байланысты күрделі құбылыс.
Осыған байланысты орфографияны тек ережелер жиынтығы ретінде қарастыру жеткіліксіз. Ол – тілдің тарихи даму үдерісін, дыбыстық заңдылықтарын, сөздердің морфологиялық құрылымын және олардың қолданыс ерекшеліктерін қамтитын көпқырлы әрі күрделі жүйе. Орфографиялық нормалар, бір жағынан, тілдің тұрақтылығы мен бірізділігін қамтамасыз етсе, екінші жағынан, оның табиғи дамуына кедергі келтірмей, жаңа тілдік құбылыстарды жүйелі түрде қабылдауға мүмкіндік береді. Сондықтан орфографиялық нормаларды меңгеру тек дұрыс жазу дағдысын қалыптастырумен шектелмейді. Ол тілдің ішкі құрылымын, заңдылықтарын терең түсінуге, сөз мағыналарын дәл ажыратуға және жазба тілде ойды анық, жүйелі әрі сауатты жеткізуге негіз болады.
Орфографиялық сауаттылық тұлғаның тілдік құзыреттілігін арттырумен қатар, оның кәсіби біліктілігі мен жалпы мәдени деңгейінің маңызды көрсеткішіне айналады. Әсіресе қазіргі ақпараттық қоғам жағдайында сауатты жазу – тиімді коммуникацияның, ресми құжат жүргізудің және ғылыми ойды дәл жеткізудің басты шарттарының бірі.
Сонымен, орфография (грек. orthographia, orthos – дұрыс, grapho – жазу) екі түрлі ұғымды білдіреді: 1) жазба тілде қолданылатын, тарихи тұрғыдан қалыптасқан бірізді жазу жүйесі; 2) сол бірізділікті қамтамасыз ететін ережелерді жасап, зерттейтін тіл білімінің бір саласы. Оның басты мақсаты – тілдік бірліктердің жазылуын тұрақтандыру, ортақ норма қалыптастыру және жазбаша қарым-қатынаста айқындылық пен түсініктілікті қамтамасыз ету. Ол тілдің дыбыстық жүйесі, морфологиялық құрылымы және сөздердің мағыналық ерекшеліктерімен тығыз байланыста дамиды. Осы байланыс нәтижесінде жазу нормалары тілдің ішкі заңдылықтарына сүйеніп қалыптасады және уақыт өте келе тілдің даму үдерісіне сай жетілдіріліп отырады.
Орфографиялық ережелер жүйесі, негізінен, төмендегідей мәселелерді қамтиды және айқындайды:
Орфографиялық нормалар тілдің даму үдерісіне байланысты үнемі жетілдіріліп, кей жағдайда өзгерістерге ұшырап отырады. Соған қарамастан олардың негізгі қызметі – жазудың бірізділігін сақтау, тілдік қатынаста түсініспеушіліктің алдын алу және жазба тіл мәдениетін қалыптастыру. Бұл нормалар ортақ жазу үлгісін орнықтырып, қоғам мүшелерінің өзара түсінісуін жеңілдетеді. Осы тұрғыдан алғанда, орфография тек техникалық ережелер жиынтығы емес, тілдің ішкі заңдылықтарына сүйенетін, жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыратын маңызды жүйе болып табылады. Ол адамның сауатты жазу дағдысын жетілдіріп қана қоймай, ойды нақты, жүйелі әрі түсінікті жеткізуіне, тілдік мәдениеттің жоғары деңгейде қалыптасуына негіз болады.